Ürün eleştirilebilir. Kahve bağlamında eleştiri, kişisel beğeniden, damak zevkinden biraz bağımsız olmalıdır. Kahve tüm yöntemlere rağmen ekşiyse ekşidir, acıysa acıdır, aromasızsa aromasızdır, belki bayat kahve yollanmıştır, belki hiç su tutmamıştır, belki öğütüldüğü halde kokmuyordur. Espresso için kavrulduğu halde standart tariflerde verim alınamıyordur, hiç krema oluşmuyordur, su öylece akıp gidiyordur. Bunların hepsi kusurdur, çekirdeğin değişmesini ya da ücret iadesi yapılmasını gerektiren tüketici sorunlarıdır. Hepimizin başına gelebilir, gelmiştir, gelecektir. Sorunu spesifik bir şekilde yazıp bu ürünün alınmamasını sağlarız. Kavurucunun kavrumu düzeltmesi için bir fırsattır. Ama adamların yaptığı işe söversek daha kötü kavrumlar olarak bize geri döner. Alışveriş yapmayabiliriz tabii, ama her kavurucuda bu sorunlar ortaya çıkabilir; günün sonunda kahve alacak yer kalmayabilir.
Bir de ürünle ilgili yukarıdakilere benzer spesifik bir sorun yoktur ama kahve bize uymayabilir. Bunu da elbette yorumlayabiliriz, kişisel beğeniden doğrudan etkilenir:
"Klasik espresso sevenlere göre ama bana uymadı." "Tam aradığım gibi klasik espressoya yakın bir deneyim."
"Çok çiçeksi sevmedim". "Çok çiçeksi bayıldım."
"Şarap gibi tadı var; zor içtim." "Şarap gibi aktı gitti boğazdan."
"Çilek bahçesi maşallah." "Yine mi çilek; baydı artık."
"Tatları çok karışık damak yoruyor." "Çok kompleks bir kahve, bayıldım."
"Tertemiz narenciye notaları var." "Aromalar sınırlı, biraz düz."
Gibi gibi...
Mesela Null'un Kibingosunu yorumlarken genel manada aromatik ama damağı yoran bir kompleksiteye sahip, kişisel olarak çok keyifli olmayan bir kahve olduğu yönünde yorumlar yaptık. Ama onu beğenen birileri de olacaktır çünkü spesifik bir sorunu var gibi görünmüyordu. Kavurucu yine bunu yapıcı bir eleştiri olarak alıp eğer mümkünse genel beğeniye daha uygun bir kavrum profili seçebilir tabi, bu kendi tercihleri olur. Pozo Azul'u mesela çok beğenen de oldu, "Berbat, bunu ne cüretle satarsınız!" diyen de... Almaya korktuk ama merak da ediyor insan.
Neyse, eleştirdiğimiz insan da olsa ürün de; spesifik olalım. Belirli bir noktaya, düzeltilmesini umduğumuz alana nokta atışı yapalım.
Ben kahve yorumlarken biraz acımasız gibi görünüyorum tekrar okurken, (belki size göre naifimdir, bilemedim.) fakat aslında neyin beni rahatsız ettiğini doğrudan ifade etmeye çalışıyorum ki müşteri memnuniyetini azami ölçüde sağlayıp hem daha kaliteli kavursunlar, hem daha çok kazansınlar.
"Şu haliyle şu sebepten tekrar almam." gibi.
Dost sever, o yüzden acı söyler.
www.kahvekulubu.net
